|
Web sayfalarını "kullanılır kılmak"
Önceki makalelerde basılı ve online haberler arasındaki benzerlikler
ve farklılıklar hakkında birçok şeyden bahsettim. Bununla beraber bu noktada
durmamak, online haberlerin büyümesi ve gelişmesi, böylece kendini kusursuz
hale getirmesi için gerekenleri tartışmak gerekiyor. Medyanın dönüşümü
süreci, hücrelerin çoğalarak büyümesiyle karşılaştırılabilir. Eski bir
hücreden bir yenisi oluştuğu gibi, medyadaki çoğalmada, farklılaşma v
birleşmede de aynı iletişim medyası bütününü ortaya koymak için birlikte
çalışan iki farklı varlık meydana çıkar. Online gazetecilik, işlevsel
çalışan kaynak hücre gazetecilik gibi, kendini nasıl gerçekleştirecek?
New York Times tarafından "Web kullanışlılık gurusu" (the guru
of Web page usability) olarak adlandırılan Jakob Nielsen'in birçok düşünce
ve tavsiyelerini içeren makaleleri var. İşte bunlardan bazı alıntılar(1):
İnsanlar Web sayfalarını okumazlar, sadece gözleriyle tararlar.
Nielsen sayfaların daha kolay taranabilir olması için altbaşlıkların,
altı çizilmiş kelimelerin, ve benim bu cümleler için kullandığım gibi
"bulleted list" tabir olunan şekillendirmelerin kullanılmasını
tavsiye ediyor. Bu kullanıcının ilgilenebileceği bilgilerin görünürlüğünü
yükseltecektir.
Web üzerinde okumak, basılı ortamda okumaya göre %25 daha yavaştır.
Okurların online ortamdaki uzun haberlere karşı daha az toleransı vardır.
Çünkü bir bilgisayar ekranından okumak, kağıt üzerinden okumaya göre daha
zordur. Bu yüzden Web için yazarken daha özlü, eskilerin deyişiyle "encamını
câmi, ağyârını mâni" biçimde yazmak gerekir.
Kısa paragraflar kullanılmalıdır. Büyük metin blokları, okurların
gözünü korkutur. Büyük miktarda metni okumaya kararlı birisi bile, gözleri
yorulacağından ve sıklıkla sayfadan başka yere kayacağından, sonunda da
vazgeçecektir. Metni parçalara bölmek, okurlara o ana kadar okudukları
yeri görebilmeleri ve bulundukları yeri hatırlamaları için kolaylık sağlar.
Okurun dikkatini sayfada tutabilmek için, sayfa aktif olmalıdır, pasif
değil. Her haber sitesi, okurun ilgisi açısından, kolayca erişilebilir
milyonlarca diğer haber sitesiyle rekabet içindedir. Fotoğraf, çokluortam
unsurları ve ilgili başka haberlere ve kaynaklara linkler sunmak, online
haber okurunun dikkatini bir tek haber sitesinde odaklamasına yardımcı
olabilir.
Bu sayılanlara ilaveten 2000 Mayıs'ında Nielsen tarafından yapılan araştırmalarda,
her on Web okurundan skeizinin gözleri ilk olarak sayfadaki metinlere,
özellikle başlık, özet ve alıntıları içeren kısımlara, odaklanıyor. Bir
sitenin kullanıcılarının sadece %33'ü makalelerin tamamını (ya da sayfanın
içeriğini) okuyor. Hatta okurlar makalenin tamamını okuduklarında bile,
aslında %75'lik bir kısmını okuyorlar. Bu sonuçlar, açık, özlü ve önemli
noktaları akılda tutarak yazmanın, okura daha az zamanda, daha az kelime
kullanarak bilgileri aktarmanın önemini vurguluyor.
Nielsen'in çalışmaları ve daha önceden bahsedilen diğer uzmanların görüşleri
bir arada değerlendirildiğinde, online haberlerin nasıl daha fazla geliştirilebileceği
ve gelecek yıllarda kendini nasıl sürdürebileceği konusunda aşağıdaki
sonuçlara ulaşılır. Online haber siteleri:
Ana sayfalarında, basılı yayınlardaki haber mantığını kullanmalılar.
Yalnız sadece sabahki haberler değil, gün boyu gelişen haberlere göre
manşetleri de değişmeli. Okurlarını da bu değişikliğe hazırlıklı olacak
şekilde bilgilendirmeliler.
Yeni bir standart Web yazım şekli bulmalı, kullanmalıdır. Resmi
haber yazımı sıkıcıdır. Okurlar, eğer haber biraz kişilik sahibi yazılırsa
(yazarın sesi, satır arasından duyulabilirse), içeriği daha kolay sindirirler.
Özlü yazmalıdır; ama aynı konu hakkında daha fazlasını bilmek isteyen
okurlar için ilgili haber ve bilgilere linkler de eklemelidir. Web de
zaten bunun için tasarlandı.
Hataları içeren bir sayfa hazırlamalı ya da aynı haberin sonuna
gerekli bilgiler eklenmeli/değiştirilmelidir. Ancak bu sayfada kelime
veya imlâ yanlışları değil, gerçeklerle ilgili yapılan düzeltmeler yer
almalıdır. Hataları bu şekilde ifade etmek hiç hata yapmamak kadar etkili
olmasa da (çünkü aynı yazıyı ikinci defa okuyan insanlar çok azdır) ,
böyle bir sayfa hazırlamamak da bir hatadır.
Sitenin her sabah değil, sürekli güncellendiğini duyurmalıdır.
Bazı okurlar sitelerin, basılı yayınlar gibi sadece günde bir defa güncellendiğini
sanabiliyor. Sürekli güncellemeler, sitenin okur nezdindeki saygınlığını
kazanabilmesi ve televizyonlardan daha önce haberi duyurabilmesi için
önemlidir.
Yerel iş çevrelerinden reklam alabilmek için iş modelleri geliştirmelidir.
Online haber sitelerinin gelir elde edebileceği reklamları veren iş yerlerinin
hepsi online iş çevreleri değildir. Aynısı basılı yayınlar için de geçerli.
Kullanıcıları kaydetmek ve onlardan site içinde hedefe uygun reklamlar
için kullanılabilecek bilgiler toplamak da iyi bir strateji. Aynı zamanda
seri ilanlardan da gelir elde etmek için, kullanıcıların kendi ilanlarını
kendilerinin yazması ve ödemelerini de kredi kartı yoluyla yapması sağlanabilir.
Okurlar aradıklarını bulabilecekleri bir arama özelliği sayesinde seri
ilanlar bölümünden çok daha fazla faydalanabilirler.
Dünyada ve Türkiye'de birçok site zaten yukarıda yazılanları belli bir
noktaya kadar uyguluyor. Muhtemelen daha birçok tavsiye edilebilecek konu
var. Ancak bu sayılanlar, online haber sitelerinin kendilerini ve süreçlerini
geliştirmek için kullanabilecekleri belli başlı önemli değişiklikler.
Kaynak:
1- Nielsen, Jakob. "How Users Read on the
Web." The Alertbox, October 1 1997. http://www.useit.com/alertbox/9710a.html
osmankoroglu@yahoo.com
|
