Gazeteler belki de, daha önce TV karşısında karşılaştıkları yenilginin bir benzerini Internet karşısında da yaşamamak için Internet'i kendilerine uyarlamakta bu kadar hızlı davrandılar. ABD'de yapılan bir araştırmaya göre(1), bugün Amerikalıların çoğu haberleri gazete yerine TV'den izliyor. Basılı haberlerden online olanlara geçmek, TV'den online içeriğe geçmekten daha tabii olduğu için, basılı yayınlara benzeyen Web siteleriyle daha fazla karşılaşıyoruz. Ancak böyle olanlar o kadar da başarılı değiller. Bunun sebebi Web yayıncılığına başlanmasının üstünden çok zamanın geçmemesi olabilir. Ama sebep daha çok, yeni ortama uygun dilin ortaya konulamaması ve online gazeteciliğin geleneksel olanı kadar ekonomik gelir elde edilecek bir iş modeline kavuşmamış olması(2).

Birçok online yayın, başladıklarından bu yana, sadece basılı yayındaki haberleri Internet'e aktararak, yeniden anlamlandırarak, yani İngilizcesiyle "repurposing" veya "shovelware" diye adlandırılan yöntemle çalışıyor. Metnin aynen aktarımı hızlı ve verimli, ama Internet'in sunduğu, haberleri okunmaya daha elverişli kılacak yolları, kapsamlı içerik ortaya konmasını ve çokluortam özelliklerini ihmal etmeye sebep oluyor. Bunlar yeniden anlamlandırmanın olumsuz ek özellikleri. Ama bu geçerli bir yol. Uygulamada bazen basılı habere sadık kalmak daha mantıklıyken, bazen de yeni içerik ortaya konulması daha uygun görülüyor.

Aslında basılı gazetenin her özelliği Internet'e aktarılacak olsa, ekranlardan gazete fotokopileri okuyor olurduk. Ama bir online haber girişimini, geleneksel basılı modele göre temellendirmek, yeni başlayan yayın için bir nevi güvence sayılabilir. İlk başlarda eski ortamı, yeni biçimlendirme için metafor (istiare) olarak kullanmak pratiklik sağlar. Aynı zamanda bir anda geçerli bir çözümle ortaya çıkmaya çabalamak yerine, işlemler daha kolay, ucuz ve daha az riskli yapılır.

Gazete metaforu okurlara da benzer şekilde güven sağlayabilir. Gazetelerdeki gibi bölümlere ayrılmış haberlerin online ortamda oluşturulması hazırlama açısından kolaylık sağlar, okurların ortama ısınması ve sayfalar arasında hareket etmesi de kolay olur. Online ortamı bir şekilde farkedilebilecek, ayrımsanabilecek şekilde sunmak, okurun basılı ortamdaki gazetesinde olan güvenilirlik ve diğer iyi yanların aktarımını sağlayabilir. Kullanıcılar, sayfa tasarımı tanıdık gelen, aradıkları ve ilgilendikleri haberleri kolayca bulabilmelerini sağlayan haber sitelerinde daha fazla zaman geçirirler(3). Basılı gazetelerin sayfalarını inceleyerek ilgisini çeken haberleri okuyan bir okur bunun için daha fazla zaman harcar. Ama sadece başlıklara göz atan bir kişinin, tek tıklamayla siteden uzaklaşabileceği unutulmayarak sayfalar ve site yapısı planlanmalı.

Bir sonraki yazımızda, basılı gazete metaforunun online haber sitelerinde gerçekte hangi şekillerde kullanıldığına bakacağız.

Kaynaklar:

1- Alves, Rosental Calmon. "The Future of Online Journalism: Mediamorphosis or Mediacide?" The Journal of Policy, Regulation and Strategy for Telecommunications Information and Media, Vol. 3, Num. 1, Şubat 2001. s. 64.

2- Beard, Marty. "Web's cool but not the coolest." Media Life Magazine, Ocak 2002.

3- McAdams, Melinda. "Inventing an Online Newspaper," Interpersonal Computing and Technology: An Electronic Journal for the 21st Century, Vol. 3, Num. 3, Temmuz 1995. s. 64-90

osmankoroglu@yahoo.com