|
Gazetecilik hangi derde devadır?
Sahadakiler ve eğitimciler Internet'in habercilik, yayıncılık, öğretim
ve öğrenim için sunduğu fırsatları ve ortaya çıkardığı tehlikeleri keşfettikçe,
gazetecilik mesleği ve haliyle gazeteci adaylarının eğitimi, radikal bir
değişimden geçiyor. Bazı akademisyenler tarafından ileri sürülen iddialar
arasında, değişimlerin belirginliğinin 200 senelik gazetecilik tanımıyla
ilgili benimsenen fikirleri yerinden edebilecek kadar yoğun olduğu da
bulunuyor. 17. yy.'ın ortalarından itibaren yaygınlaşan popüler basın,
matbaacılıktaki gelişmeler, artan okur-yazarlık ve kendine has politik
şartlar tarafından desteklendi ve bu şartlara basın tarafından da katkıda/etkide
bulunuldu. Telgraf, radyo ve televizyon gibi teknolojik gelişmeler hem
haberlerin elde edilmesinde hem de dağıtımında değişiklikler ortaya çıkardı.
Ama sadece bilgisayarın "beklenen ortaya çıkışı" (advent) ve
telekomünikasyondaki ilerlemeler, gazeteciliğin bir kitle iletişim biçimi
olduğu yönündeki benimsenen fikirlere yönelik bu meydan okumayı ortaya
çıkardı.
Bilişim ve telekomünikasyon gibi teknolojilerin birleşmesi (convergence),
dinleyicilerin/izleyicilerin ve okuyucuların geleneksel medyadan elde
edemediği bir özgürlük ve etkileşimliliği mümkün kıldı. Gazeteler, dergiler,
radyolar ve televizyonlar, bunların hepsi de tekil ürün ya da programların
kitle halindeki kullanıcılara dağıtıldığı birden-çoğa (one-to-many) biçiminde
çalışan iletişim ortamlarıdır. Bu şekildeki kitlelere haber sunumu aynı
zamanda, okur, dinleyici veya izleyicilerin çoğu tarafından en çok ilgi
duyulan/duyulabilecek olan/duyulması beklenen ve istenen konulara karar
verme meselesidir. Kitlenin (audience) tercihi, ortamın ve haber ürününün
seçimiyle sınırlıdır. Bir defa bu tercihlerini yaptıktan sonra, ortam
onlara ne sunarsa onu kabullenmek durumundadırlar. Yeni medya farkedilir
derecede önemli bir tercih ve etkileşimliliğe fırsat tanıdı ve kitle medyası
tekniklerinin habercilik ve yayıncılık açısından uygunluğu konusunun sorgulanmasına
sebep oldu. Medya eleştirmeni ve New York üniversitesi kültür ve iletişim
bölümü başkanı Prof. Neil Postman'ın şöyle bir sorusu var: "Gazetecilik
mesleğinin çözümü olduğu sorun nedir?" Bu cümleyle gazetecilik mesleğiyle
ilgili benimsenen tüm fikirleri sorgulayan Postman, mesleğin önceki yüzyıllarda
gelişmesini sağlayan nedenlerin artık varolmayabileceğini farketmemizi
istiyor.
"Medya tüketicileri" Internet üzerinden -belki de geleneksel
medyayı gözardı ederek- bir bilgi dünyasına ulaşabiliyor. Geleneksel medyanın
elektronik versiyonlarına erişmeyi tercih etmiş olsunlar ya da olmasınlar,
büyük derecede tercih ve etkileşimlilik özellikleri bekleme ihtimalleri
de yüksek. Aynı zamanda eğer tatmin olmazlarsa, farklı rakip yayınlar
arasından başka birisini tercih etme haklarını da saklı tutacaklardır.
Eskiden bir gazete, kendisiyle birlikte aynı sergide satılan birkaç başka
gazete ve on yirmi dergi ile rekabet ederken, şimdi Internet'te binlerce
diğer gazete ve dergi ile birlikte bulunan bağımsız belge, çokluortam
sunumları vb. ile de rekabet etmek zorunda. Internet'teki tüm bu çeşitlilik,
herbirinin ihtiyaçları diğerinden farklı olabilen bir hedef kitleye sesleniyor.
Bunlar geleneksel medyanın durumunu hem iletişimsel hem de ticari yönden
sorunsal hale getiriyor.
Geleneksel gazetecilik, yeni teknolojilerin habercilikte kullanımıyla
geliştirilebilir. Sayısız kaynak, Internet'i habercilik için kullanmayı
amaçlayan gazetecilerin parmaklarının ucunda ulaşılmayı bekliyor. Bilgisayar
destekli habercilik ve araştırma (Computer Assisted Reporting and Research-CARR)
hükümet belgelerine, veritabanlarına, makalelere ve uzman yorumlarına
elektronik erişimi esas alıyor ve yazılan haberlere şimdiye kadar olmayan
bir derinlik ve farklı açılardan zenginlik eklenmesini sağlıyor. Böylece
yeni medya gazetecinin şimdi çalıştığı ortama bir tehdit savururken, gazetecilik
mesleği yeni medyayı uygun biçimde kullanarak kendini geliştirebiliyor.
osmankoroglu@yahoo.com
|
