"The Matrix Reloaded" Açıklaması *

Matrix hakkında bir sürü şey yazıldı, çizildi. Felsefesinden bahsedildi. Kitabı çıktı. Ve daha bir sürü şey. Söylenenleri bir kenara bırakalım. Aşağıda okuyacağınız çeviride Matrix ile alakalı çok ilginç tespitler bulacaksınız.

Zion Matrix gibi bir programdır. Neo, ikinci filmin sonunda Zion'da sentinellerin durdurabilecegini nasil farketmiştir? Kendisine kaşık önceden verilmişti. Ve kaşığı önceden eğmişti. Fakat bunu Matrix'in dışında nasıl yaptı? Bu fikir Neo'ya Zion'un da Matrix'in bir parçası olduğu fikrini verdi.

The One "O" nun açıklanması

"O" da bir programdır. Fakat Matrix'in içinde birisine eklenmiş bir programdır. Mr. Anderson Matrix'in 6. versiyonunda programın eklendiği kişidir. "O" programının amacı Zion'un yıkılımasını ve tekrar kurulmasını sağlamaktır. Bu amacın sebebi normal olmayan insanlardan kaynaklanmaktadır. İnsanlarin 1%'i Matrixi kabul etmemektedir. Bu kişiler "Morpheus" programı ve benzeri diğer gemilerin kaptanları tarafından Matrix programından çıkartılıp Zion programına getirilmiştir. Matrix'i kabul etmeyen anormal insanların Matrixten çıkartılıp Zion'a götürülmesinden sonra Zion'un yokedilip yeni bir Matrix'in upgrade zamanı gelmiş oluyor.

Ne yazık ki, "O" programı her seferinde kullanılmak zorundadır. Ve program Matrix içinde anormal olanlardan birine ekleniyor. Eski "O" programlarına ne olmuştur? Silinmeyle karşı karşıya gelmişlerdir. Kahin'in anlattığı gibi. Sürgüne uğruyorlar. Fransız blok Merovingian'ın olduğu gibi. Merovingian ilk "O" idi. (Belkide ikinci versiyon'un "O" su idi) Ve görevini tamamladı. Sürülmüş program olmayı kabul etti. Görevinden Persephone ve gücü seçerek "O" olmaktan çekildi. Bu Persephone'nin Neo'ya öpüşme teklif etmesinin kanıtı olarak algılanabilirir. Persephone "insana yakın bir varlık tarafindan öpülmenin nasıl bir his olduğunu tekrar hissetmek istediğini, aynen Merovingianda olduğu gibi." söylüyor. Ve Trinity'i kıskanarak bu şeylerin (sevginin) sonsuza kadar sürmeyeceğini söylüyor. Bu yüzden Merovingian'in Neo gibi olduğunu söyleyebiliriz, yani "O" olduğunu.

Mimar'ın odasındaki doğru kapı

Burada olası iki seçenek var:

1- Önceki "O" ların doğru kapıyı seçmeleri Matrix'e kodların "geçici yayılımının" sağlamasına olanak tanıyor. Bu kod, taşıma kodudur (bu Neo'nun gerçekten insan olduğunu gösteriyor). Sonra "O" 23 tane insanı Matrix'ten seçip, fişlerini çekerek Zion'un tekrar yapılanmasını sağlıyor. Bu, önceden Zion'un tekrar kurulmasındaki olasılıkları ortadan kaldırıyor. Morpheus ilk filmde "içeride bir adam doğdu, birşeyler değiştirme yeteneğine sahip, bizi özgürlüğümüze kavuşturacak kişi." Diyordu. Bu da önceki "O" ların doğru kapıyı seçtiğini ispatlıyor. Neo'nun amacı doğru kapıyı seçmek, fakat seçmiyor çünkü silinmeyle karşı karşıya kalacak ve süresi geçmiş programların yanına gitme seçeneğinin tek seçenek olmaması gerektiginden dolayi "O" (Neo) bu sefer sol kapıyı seçiyor. Neo diğer kapıyı nasıl seçebilmişti? Çok büyük irade gücüyle mi? Mimar'ın dikkat çektiği üzere "İlginç, bu diğerlerinden de hızlı oldu". Belkide Kahin parktayken bankta otururken Neo"ya verdiği şekerle "O" programini upgrade etmişti. Şeker "O" programını değiştirme metoduydu. Kahin Neo'nun Trinity hakkında seçim yaptığını ve bunun çok insancıl olduğunu söylüyor. Belkide önceki "O" lar upgrade yapacak şekeri kabul etmemişlerdi. Ve şimdi kahin'in ümidi var. Ümitli çünkü sonunda Neo öteki kapıyı seçebilecek.

2- Önceki bütün "O"lar sol kapıyı seçip, Trinity'i kurtarıp, Zion'un düşmesine izin vermişlerdi. Bu sefer durum farklıdır. Fakat mimar şöyle diyor: "Buradasın çünkü Zion yıkılmak üzere. Yaşayan her canlı, her varlık yok edilmek üzere ve bu sefer ki Zion'u 6. imha edişimiz, ve her seferinde daha da tecrübe kazanıp, bunu yapıyoruz" - Mimarın yalan söylemediğini varsayarak - Zion zaten 5 kere yok edildi, sonuç sol kapıya doğru gidiyor.

Morpheus ve Trinity de programdır. Morpheus'un amacı "O" yu bulup Mimar ile görüşmesini sağlamaktır. Trinity'nin amacı "O" yu sevgisiyle (aşkıyla) kontrol etmektir. Trinity her yeni Matrix kurulduğunda her yeni "O" nun annesi olabilir. Bu bize filmdeki sex sahnesinin neden önemli oldugunu ve adının neden Trinity olduğunu gösteriyor.

Mimar "O ölecek, ve bunu durduracak hiçbirşey yok" diyor. Mimar doğru söylüyordu, çünkü Trinity ilk filmde Neo'nun öldüğü gibi ölecekti. Trinity öldü, fakat yaşama geri döndü (tabiki tıbbi çerceve içinde, kalp masajı gibi)

Mimar Neo'unu sol kapıyı seçeceğini kesin olarak ihtar etmiştir. Ve şöyle der "Başarız olmak katalizmik sistemin çökmesiyle Matrix'e bağlı herkesi öldüreceği sonucunu çıkarmamızı sağlıyor. Matrixte ölenlerle Zion'un yokedilmesinin birleşmesiyle insan ırkının sonu gelmiş oluyor"

Buna karşılık Neo "Bunun olmasuna izin veremezsin. İnsanlığın kurtulmasına ihtiyacın var" der.

Mimar: "Hazırda kabul edebileceğimiz değişik yaşam seviyeleri var. Her nasılsa, ilgili olduğumuz konu senin dünyada yaşayan insanların ölümünün sorumluluğunu alıp alamayacağın"

Mimar Zion'un yokedilmesinin birleşmesiyle insan ırkının sonu gelmiş olacak diyor. Demek ki Matrix'e bağlı olan herkes ölecek, fakat Zion yokedilmemişse, insan ırkının sonu gelmeyebilir. Bununla birlikte, sağdaki kapıya gitmemekle katalizmik çökmenin arasında zaman aralığı olmak zorunda. Bu yüzden Neo bu aralıkta yapabildiği kadar kişinin Matrix'ten fişlerini çekmesine fırsat vermiştir. Ve bu insanlar ölmeyecektir. Bu yeni Zion'un başlangıcı olmalı. Matrix için, katalizmik çökme matrix'in sonunu ifade etmez, tekrar yüklemeye ihtiyaçı olduğunu ifade eder.

Ajan Smith'in açıklanması

Ajan Smith bu dünyadaki tek "insan". Matrix'in sonunda tekrar yüklenmesine ve başarısız olmasına kadar tekrar tekrar kendisini bir virüs gibi çoğaltan tek kişi Ajan Smithtir. Tam manasıyla Matrix'ten çıkmak isteyen tek kişi Smithtir. İlk filmde şöyle demektedir "Buradan çıkmak zorundayım, özgür olmam gerekiyor! ve anahtar bu (Morpheus'un kafasını sıkarak) beynin içinde. Anahtarım! Bir kere daha Zion yok edildiğinde, burada olmama gerek yok!" Smith Neo'yu öldürdüğü taktirde matrixten kaçabileceğini biliyor çünkü Neo matrix'i resetleyebilecek anahtar, yada matrixi kapatabilecek. Ilk filmde Neo'yu öldürmesi Smith'in daha da güçlü olmasını sağladı. Kendini klonlama yeteneğini kaznadı. Neo'yu öldürmesi Neo'nun bütün enerjisini kazanmasına sebep olacak. Bu yüzden gücü alıp matrixi kapatabilecek. Oyleyse matrix'in yokedilmesini isteyen Smith hangi lanet yerden gelmektedir? Açıkca buraya ait olmadığı gözüküyor. Virüslerin bütün karakteristiklerine sahip bir bilgisayar virüsü. Çoğalıp, yayılabilen ve diğer programlari etkileyebilen birisi aynen "O" gibi. Aynen ilk filminde tanımladığı gibi "Bir yere gelirsiniz ve doğal kaynaklar tükenene kadar çoğalırsınız ve kurtulmanın tek yolu başka bir yere gitmektir/yayılmaktır. Evrende aynı şekilde yayılan başka bir organizma daha var. Ne olduğunu biliyor musun? Virüs"

Fakat onu oraya kim koydu? Sanırım bunu ancak 3. filmde anlayabileceğiz. bahse girerim zion ve matrixin dışında insanların olduğu tamamen gerçek bir dünya var. Makinelerle savaş halindeler ve onları yıkmak için çabalıyorlar ve bunu da virüslerle yapmaya çalışıyorlar. Yani ajan smith ile. Bu teorideki ironi Ajan Smith'in insan ırkını temsil ettiği. Neo ise makineleri temsil ediyor! Ajan Smith "Neo'nun kahini görmesinden sonra kendisini yok etmesiyle özgür olacağını zannediyor. Virus olarak, Smith diğer programlarin özelliklerini alabilmesinden ötürü Neo'nun da bazı özelliklerini almıştır.

Anormallerin Açıklanması

Anormalleri Matrix'i kabul etmeyen insanlar olarak tanımlayabiliriz. Mimar "Senin yaşamın matrix programlamasinin doğasında olan dengesiz denklemlerin arta kalanlarının toplamından oluşmaktadır. Sen samimi çabalarıma rağmen matematiksel kesinlik ahenginin başka türlü olmasından ötürü eleyemediğim anormallerin sonucusun. Azimle ondan kaçmaya çalışırken o ağır yük sana kalıyor, beklenmeyen birşey değil, ve böylelikle kontrol ölçüsünden öte gidemiyor." Bu Neo'yu içermektedir, fakat neo'nun matrixteki ilahi görevi "O" programıyla kendisine eklenmiştir. Bu yüzden "O" açıklanmasında anlatıldığı gibi amacını gerçekleştirebilmenin peşinden gidiyor. Hernasılsa, kendisini koruması ve önüne çıkan herşeyi yolundan kaldırması gerektiğini sanmasını sağlanıyor. Mesela Ajan Smith gibi. Böylelikle görevini tam manasıyla yerine getirebilecektir. Neo, matrixi kabul etmeyen diğerleri gibi anormal. Mimar "Neoya, yaşamın dengesiz denklemlerin doğasında olan kalanların toplamının matrix programına eklenmesidir." diyor. Kanıt neonun programının adı. Yani "the one", yani bir. 1-3 örneğini ele alalım. 1/3 işlemi devreden 0,33333 sayısına eşittir. Bilgisayar devirli rakamlarla iş yapmaz. Bunun bir sınırı olmak zorunda. Düşünmenin hatırına 0,33333'ü 3 ile çarpalım. Sonu. 0,99999 eder. Asla 1,000000 elde edemessiniz. Kalan, yani 0,000001 (one,1) nerede? İşte bu bilgisayarın sınırlamasıdır. Bu matrix programlamasında matematiksel yanlışlığın doğasında vardır. Ve sonuçta "O" anormal olan kişi elenemez.

Denklem nedir?

Emin olmamakla birlikte, fakat kesinlikle pi sayısını içeriyor olması gerekiyor. Anahtarcı kaynağa açılan kapının zaman aralığını 314 sn olarak belirtmektedir. 3.14 pi sayısıdır. Pi sayısı yarım daire içindeki radyanların sayısına eşittir. Yarım daire rahmin enine kesitine benzemektedir. "Neo" "One" kelimesinin çevirilmiş halidir. Trinity ve Neo - 1 üzeri 1, seçim 1 yada 1. Bizi 101e götürüyor. "101" ilk film ve ikinci filmde birçok kez geçmekte. Başlangıçte Neo'nun odasının numarası. Merovingian 101. katta bulunuyor, ikinci filmde 101 numaralı otobandaki araba kovalamaca sahnesi, Trinity'nin santralı kodu kırarken kullandığı Z10N0101 şifresi. Garip. Trinity'nin bu kodu daha farklı şifreler kullanmadan kırması bize Trinity'nin program olduğunu gösteriyor. 2 lik sistemde 101 "5" demektir. Sıfır tabanlı sistemde 000 "1"e, 001 "2"ye, 010 "3"e, 011 "4"e, 100 "5"e ve 101 "6" ya eşittir. Ve bu Matrix'in 6. versiyonu olduğunu gösterir.

Ve birde 303 sayısı var. Bu numara ilk filmde Neo'nun vurulduğun odanın numarası. Kahin 303 numaralı odada yaşıyordu. İlk filmin başında Trinity'nin bulunduğu ve filmin sonunda Neo'nun ajan smith ile dövüştüğü ve matrix'in kodları görmeye başladığı otel odasının numarası 303 idi. 101 ile 3'ün çarpımı 303 eder. 3+0+3=6 eder yani 6. matrix demektir. Trinity 3'ü ifade etmektedir.

Mimarin dikkat çektiği "anne" kimdir?

Mimar Neo'nun kahini belirtmesiyle hemen hemen tasvip etmez bir duyguyla "Lütfen" der, fakat bu bahsedilen annenin kim olduğunu açığa vurmaya yada direk olarak belirtmeye yetmez. Bu durum Neo'nun yanlış olduğunu gösterir. Mimar matrix'i yaratanlardan birisidir. Yaratıcılardan diğeri ne Persephone ne de kahindir. Her ikiside matrix içinde amacı olan programlardır, aynen diğer programlar gibi. Mimar matrix dünyasında sorumlu olan kişidir. Diğeri Ziondan sorumludur. Bu kişi nerdeyse mimar ile aynı yaşa sahiptir. Bu yüzden bu kişi baş danışman olan kadındır. Zionda yaşayan tek önemli kadındır ve konseyde Morpheus ve gemisini kurtarma operasyonu için gönüllü olacak 2 tane kaptan isteyen kadındır. Matrix ile alakalı herşeyi bilen tek kadındır. Zion'un savunma bakanına sakin olmasını ve Morpheus'un görevini yapmasına izin vermesini bu sayede herşeyin planlandığı gibi gideceğini söyleyen kadındır. Alternatif olarak, gerçektende sorumuzun cevabi Kahin olabilir. Çünkü hakikaten insanların özgür seçim yapmalarını isteyen tek program o. Aynı zamanda geleceği görebiliyor, çünkü programın kodunu biliyor. Aynen tanrı gibi. Bu bize Seraph'ın neden onu koruduğunu gösteriyor. (Seraph'ı anlamak için aşağıda "Seraph nedir?" kısmına bakınız)

Neo'nun varoluşundaki önem nedir?

Neo yetenekli bir bilgisayar korsanı ve onun ilahi bir şekilde varolması dünyayı ele geçiren orjinal makinaların yapay zekalarını bulan insan üzerine dayandırılmış olmasıdır. Nasıl? İlk filmin başında Neo'ya gelen adama Neo'nun verdiği diske bakın. Üzerinde "DISC AI" yazıyor. Yani yapay zeka diski. Neo diski "Simulacra ve Simulasyon" isimli içi boş kitabın içinden alıyor. Bu kitap Fransız Postmodernist Filozof Jean Baudrillard tarafından yazılmıştır. Neo "Nihilizm üzerine" yazan kısmı açıyor. Nihilizm hiçbirşey gerçekte bilinemez demektir. Baudrillard'ın simulasyon kavramı gerçekliği yaratmanın kavramsal yada mitolojik modeller sonunda olduğudur. Bu modellerin gerçekçilikle ne kaynağı ne de bağlantısı vardır. model gerçekliği sezişimizdeki kararlılık olmuştur. Ve morpheus ilk filmde "Gerçekliğin çölüne hoşgeldiniz" demektedir. Bu kitabin Matrix'e ilk adımın atıldığı yer olduğunu söyleyebilirim. Bu yüzden disk yapay zekaya giden anahtarı taşıyor ve böylece makinaları nasıl yokedebileceklerini bilebilecekler, sanırım onlar bu bilgiyi son filmde makinalari yok etmek için kullanacaklar. Bu demek oluyor ki Neo gece klubune gitmek ve disk'i verdiği adami bulmak zorunda.

Seraph kimdir? (Seraph'ın Türkçe karşılığı nedir?)

Seraph'ın (Neo'nun kahini ile görüşmeden önce görştüğü çinli adam) sarı renkte koddan oluşmasının sebebi olağanüstü olmasındandır, matrix'in ilk oluşumundan gelmektedir, yani cennetten. Seraph çoğul olan "seraphim"in tekil halidir. Seraphim en yüce melekler topluluğu demektir ve israfil, Cebrail, Azrail ve Mikaili içermektedir. Onlar cennetin 8. katında tek tanrının altında oturmaktadır. Demek ki Seraph açıkca değişimin en büyük parçasına sahiptir. fakat Seraph kimin tarafında olacaktır. Makinelerin mi insanlarin mi? İşte soru bu..

İkizler

Kahinin anlattığına göre onlar süresi geçmiş programlar ve insan ruhunun yapabileceğinin daha iyisini yapabilecek varlıklar. Kötü amaç için hareket eden programlar. Persephone Merovingian'in korumalarından bir tanesini gümüş kurşunla öldürdü çünkü öldürdüğü kişi kurtadam gibi davranmaktaydi. Eğer ikizler ruh formuna geçebiliyorlarsa, neden kolu garajın kapısına sıkıştırıldığında bu forma geçmedi? Yaralandiği için yada kolu kapıya sıkıştırılmış olduğu için olabilir mi? Tabi ki hayır. Binanin kapıları kapatıldığı zaman anahtarcının anahtarı tarafından açılmadığı zaman daima başka biryerler açılıyordu, genelde dağlara. Demek ki eğer kapı ikizlerden birisi ruh forumuna geçerken kapatılsa, ikizin kolu Allah bilir nereye gidecekti, fakat kesinlikle ikiz'in vücuduna bağlı olmayacaktı.

* Jason Payne
Çeviri: Kadir Yavuz

kyavuz@mutasyon.net