Bu ay köşemde İkiz Kulelerden bahsedeceğim. Bina yaptıracak olan ve hele ki bu binada kat sayısı 50 leri 60 ları geçiyorsa, binayı yaptıracak kişilerde İkiz Kule sevdası baş gösteriyor. Ta New York tan tutun Kuala Lumpur'a kadar çeşitli yerlerde bunların örneklerine rastlarsınız. Uzaklara gitmeye gerek yok. Hemen Türkiye de güzelim İstanbul da bile sayıları giderek artıyor. Hemen hatırladınız değil mi, ilk olarak Sabancı Center binaları gökyüzünü delmişti. Küçük çocuklar yanlarından geçerken, bu binaları görebilmek için birbiriyle yarışırdı. Sonra, sonrası malum Şişli den Levent e kadar toplam 5 BEŞ tane ikiz kule yükseldi. Ama bu ikiz kuleler diğer örnekleri ile yarışacak yüksekliklerde değildi. Ama şunuda söylemek lazım ki İstanbul'u Sarıyer'ın en uzak kesimlerinden seyretmekte ayrı bir keyif, sanki İstanbul değil Manhattan gibi bir his veriyor. Neyse konumuza dönelim.

World Trade Center-Dünya Ticaret Merkezi..

İkiz Kule sevdasını başlatan bir ilk. Temel kazısına 5 Ağustos 1966 da başlandı. Çelik yapı inşaatı 1968 Ağustos ayında başladı. 1. Kule 1970 Aralık ayında, 2. Kule 1972 Ocak ayında kiralandı ve 4 Nisan 1973 te kurdela kesildi ve Dünya Ticaret Merkezi kullanıma açıldı.

Mimar: Minoru Yamasaki
Yer: New York / Amerika
Yapım Tarihi: 1966-1977
Bina Çeşidi: Gökdelen, Ticari Ofis Kulesi
Yapım Sistemi: Çelik İskelet ve Cam Perde Duvarlar
İklim: Ilıman
Stil: Modern
Genel: Kentsel

Yamasaki'nin kurulunun görevi New York ta bulunan Emery Roth ve oğulları firmasıyla beraber Dünya Ticaret Merkezini dizayn etmekti. Yapım programı Yamasaki'ye sunulduğunda, Yamasaki bir düzine Amerikalı mimar seçti. Program çok net bir şekilde sunulmuş. 16 dönüm arazi üzerine 12 milyon feet2 (1 m = 3,29 feet) taban alanıyla Hudson tüplerine ve metro bağlantılarına kolaylık sağlayan bir projeydi. Bütün masraflar dahil 500 milyon dolardı. Çok geniş bir alana ihtiyaç vardı ve derhal yüksek teknolojiyle binaların yapılması gerekiyordu. Bu bitişik olarak yapılacak binalarla Manhattında ki iş piyasasındaki ürkekliğe heyecan getirilecekti.

Yüzden fazla proje çalışmasından sonra, Yamasaki 9 milyon feet2 ofis alanına sahip iki tane kule yapmaya karar verdi. Bir kule büyüklük ve yapısal olarak ağırlığından dolayı mantıksızdı. Ancak birkaç kule boyut ve görünüş açısından iskan(ev) projesi gibi gözüküyordu. İki kule iken her katta mantıksal ofis alanları ortaya çıkartılabiliyordu. Olağanüstü görünüm avantajı ve yönetilebilir yapısal sisteme izin veriyordu. İkiz kuleler 110 katı, 1353 feet uzunluğu ile dünyanın en uzun kuleleri idi.

Kulelerin en üst katına yapılan gözlem yerinden 45 mil ötesine kadar her yer rahat bir şekilde gözükebiliyordu. Farklı bir avantajı da binanın sanat yapısının yapılmasında mimari olarak büyük gelişme kaydedildi. Yapısal sistemi basit ama etkileyiciydi. Sistem IBM'in Seattle'deki binalarında hazırlandı.

208 feet genişliğindeki binanın ön yüzü prefabrike çelik kafes olarak yapıldı. evrilmeye karşı dayanıklılığı arttırmak için kolonlara rüzgara karşı destekleyiciler yerleştirdiler. Binanın merkezine sadece yerçekimi kuvveti yükleniyordu ve bunu en iyi şekilde karşılamak suretiyle yaptılar. Hızlı ve verimli çalışılan yerlerde rüzgar desteklerinin iyi kurulması gerekir ve bu da ekonomik yapının sonucunda açığa çıkmıştır. Binanın dış yüzeyi sayesinde dış kuvvetlerin binanın merkezine hiçbir etkisi ,birçok perde duvarlı binada olmadığı gibi, Dünya Ticaret Merkezinde de olmamıştır. Ofis alanlarının hiçbirinde iç kolonlar yoktur. Üst katların herbirinde 40,000 feet2 çalışma alanı vardır. Kat yapımında prefabrike bağlanmış çelikler kullanılmıştı. Bu çeliklerin boyutları 33 inç
(1 inç=2,54 cm) ve 60 feet uzunluğundadır. Bununla birlikte dış duvar sert olmasından dolayı bir zar olarak hareket eder ve rüzgar yükü kuvvetine karşı koyar.

Üstesinden gelinmesi gereken bir başka engel ise asansör sisteminin nasıl olması gerektiği idi. Çünkü gökdelenlerde hem çalışan hem ziyaretçi sayısı fazla olduğundan bu trafiği karşılayacak hızlı ve arıza yapmayan bir sisteme ihtiyaç vardı. Yamasaki bu konuda kendi hayal gücünü kullanarak bu büyük sorunun üstesinden geldi. Hızlı ve yerel bir kombinasyon ile problemi çözmüştü. Bu sisteme ise "Skylobby" diyorlardı. Bu sistem özellikle gökdelenler için çok etkili bir sistemdi. Çünkü bu tip asansörler için birkaç tane sutüna ihtiyaç olmaktaydı. Bu sistem toplam alanın %75'nin kullanılmasına imkan veriyordu. Geleneksel asansör sisteminde ise binanın toplamının %50'sinin kullanılmasına izin veriyordu.

Binalar üç tane düşey bölgeye sahipti. Ekspres asansörler 41. ve 74. katlardan plaza katından, 4 tane yerel asansör sisteminden bu üç bölgeye yolcu taşıyorlardı.

Başlangıçtan beri, Yamasaki buraya tamamen açık bir plaza inşa edebileceğine ve yakınlıktaki dengenin de sağlanabileceğine inanmıştı. En ufak bir dengesizlik yoktu. Empire State binasının en alt katında duruyor gibiydiniz. Yamasaki'nin Plazaları nehirden ve denizden gelen rüzgarlardan sığınma yeriydi. Birçok alışveriş merkezi, 250 odalı hoteli, gösteri merkezleriyle geniş bir kitleye hitap ediyordu.

Yamasaki'nin dediğine göre;
" Dünya Ticaret Merkezi, insanlık için bir adamın inancının yaşayan simgesi olmalıdır. İstekleri için kişisel değerlerini, birlikte çalışma inancı ve bu birlikteliğin kendi yeteneklerini kullanarak büyüklüğü bulmalıdır."

Dünya Ticaret Merkezinden Detaylar:

- 110 kat. 1353 feet (412m) uzunluğunda ( Bazı araştırmalara göre 1. Kule 1368 feet uzunluğunda, 2. Kule 1362 feet. Bazılarına göre 1350 feet )
- Her kulenin her katında bir dönüm kiralanabilir alan ( brüt 43200 feet2-4020 m2 )
- New York ve New Jersey Belediyesince kontrol ediliyordu.
- Kısa bir süreliğine dünyanın en uzun binasıydı. Ta ki "Sears Tower" inşa edilene kadar.
- Aşağı Manhattan da 16 dönümlük arazi üzerinde, binalar beş dönüm olarak toplu olarak bulunuyordu.
- Kuzey sınırı Vesey Street, doğuda Church Street, güneyde Liberty Street ve batıda West Street, yaklaşık üç blok kuzeyinde New York Borsası mevcut.
- Gözetleme kulesi, Güney Kule, WTC2, 107. Kat, yaz saatine göre 09:30 dan 23:30 a kadar açıktı.
- Skylobby asansörleri 44. ve 78. katlarda idi. ( skylobby-yüksek hızlı asansörler )
- Yedi tane yeraltı yüzeyinde servis, alışveriş ve metro istasyonu içermekteydi.
- 26 Şubat 1993 Cuma günü merkezin halka açık araba parkında tesir etkisi yüksek bir bomba teröristlerce patlatıldı. Kulelere hiçbir zarar gelmedi.

VE TARİH 11 EYLÜL 2001 SALI saatler 08:45'i gösterirken ( New York yerel saati ) 1. Kuleye ( Kuzey Kulesi )767 numaralı kaçırılmış ticari uçak tamamen dolu yakıt tankıyla çarptı. 2. Kuleye ( Güney Kule ) aynı şekilde kaçırılmış jet 18 dakika sonra saat 09:03 de çarptı. Güney Kulesi saat 10:05 itibarı ile yıkıldı. WTC1 kuzey kulesi saat 10:30 da yıkıldı. WTC7, 47 katlı bina 1987 yılında yapılmıştı, iki binanın yıkılmasından doğan etkilerle yıkıldı.

Yıkılan binaların yerine her birinde 50 kat olan dört tane bina ve saldırıda ölenlerin anısına bir tane anıt yapılacak.

Bundan böyle ihtişamlı Dünya Ticaret Merkezini canlı olarak görme imkanımız olamayacak, ama sanal ortamda gezme imkanımız halen var. İsterseniz Dünya Ticaret Merkezini linke tıklayarak gezebilirsiniz:

http://www.newyork.com/vny/panorama/tour3a.html

Resimler:

Binanın Resimleri

Brooklyn Köprüsünden WTC
Yukarı bak yukarı,yukarı,yukarı!
Plazanın dışarıdan görünüşü
Asma kattan lobbi
Amerikan bayrağıyla Hudson Nehrinin batısı Manhattan'a ve Dünya Ticaret Merkezine bakış

Manhattan dan

Empire State Binasınının güneyinden WTC ile Empire State
Brooklyn Köprüsünün doğusundan WTC ve Manhattan
Uzaklardan Manhattan'ın görünüşü

Uydu Fotoğrafları www.spaceimaging.com

WTC Kuzey Tarafı
WTC Güney Tarafı
WTC yıkılmasından sonra
15 Eylül 2001 Felaket Bölgesi

Kaynak: http://www.greatbuildings.com/buildings/World_Trade_Center.html

Bir dahaki yazıda "Petronas İkiz Kulelerini" inceleyeceğiz...

Gelecek ay görüşmek üzere...

Esenlikle...

kyavuz@mutasyon.net