Yapay Zeka 3

Peki ben temelde yapay zekayı yararlı bir mühendislik alanından çok bir tür materyalist inanç sistemi olarak gören ve makineyi insanlaştırabileceklerini gösterebilecekleri günün bu çılgın bilgisayar-dünyası-gelişmelerine rağmen pek de yakın olmadığını hissettikleri zaman "O halde neden insan zaten bir tür makine olmasın ki?" görüşüne sarılıp insanın zaten davranışları önceden belirlenebilir bir tür makine olduğunu göstermek için de davranışlarımızın matematik modellemeye dökülmesi ve sonra da bu matematik modellemenin makine kopyası yapılabileceğini söyleyen düşünceye neden mi katılmıyorum? Sadece bana kaşlarını bilmemkaç i,j,k yönünde şu kadar milim birbirinden ayıran, yüzü de şu kadar oranda yanak bölgesinde şu kadar dağılımda, alnında ise bu kadar dalgaboyu oranında kırmızılaşan, şu şu küfürleri sayan bir adam varken genleri şu şu şu olan boyu kilosu bu bu olan birisinin bu bakışlar ve küfürler sonucunda sinirlilik katsayısının ne kadar artacağını söyleyebilecek ve dahası bu ölçüde sinirlenen bir adamın ne yapacağını, bu adamın yüzünün hangi noktasının kaç dalgaboyu kızaracağını ayağıyla yere kaç newtonluk bir kuvvet uygulayarak ayağa kalkacağını, kaç santimetre aralıklı ve ne yönde adımlar atacağını, gelip kendisini kızdıran adama hangi formüllere indirgenebilecek bir bakış fırlatacağını, ve adamın kafasının neresinden kaç newtonluk ve nasıl bir parmak sıkıştırma şekliyle oluşmuş bir yumruk vuracağını bize söyleyebilecek bir "matematiksel insan modellemesi"nin sadece bugün değil, teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin gelecekte de yapılabilecek olması pek mantıklı gelmiyor.

İnsanı matematiğe dayalı formüllere dökmenin zorluğu bu kadarla bitmiyor. Hesaba katmanız gereken bilginin sınırsızlığı sizi çıldırtabilir. Bugün çeşitli psikolojik deneyler sonucu elde edilmiş veriler sayesinde insanın davranışlarını etkileyen şimdiden pek çok neden biliyoruz. Bu anlamda örneğin renklerin insan üzerindeki etkisi istatistiğe dayalı inkar edilemez bir gerçek. Mavi rengin insanı rahatlatması, güven vermesi, kırmızının dikkat çekmesi, siyahın karamsarlaştırması gibi... Şimdi yukarıdaki matematik modellemeye döktüğümüz adamımızın elde edebileceğimizi iddia ettiğimiz "sinirlilik katsayısı" bu adamın görsel algı sınırları içerisinde kalan cisimlerin renklerinden o adamın o anki bakışları içerisinde kapsadığı alanlarla doğru orantılı olarak olarak etkilenecek. Yani adamın 5 metrekarelik mavi bir masayı görüyor olması bir yana bu masaya nerden baktığı ve kaç metrekarelik kısmını gördüğü önemli. Dahası bu adam renk körü olabilir ve aynı renklerden normal insanlardan farklı yönde etkilenebilir. Bu sadece basit bir örnekti.

Başka bir örnek vermek gerekirse bugün ayın insan üzerinde etkileri bulunduğu biliniyor. Kurtadam hikayelerinde bu canavarların dolunayı beklemesi boşuna değil. Dolunayda cinayet vb.. suç sayısının artış gösterdiği bugün istatistiklere dayalı bilinen bir gerçek. Yani ayın değişik halleri de insan üzerinde ve hatta dünyadaki herşey üzerinde değişik etkiler yapıyor. Balıklar bile ay takviminin belli zamanlarında daha rahat tutulabiliyor. Peki şimdi ayın insan üzerindeki etkisini nasıl modelleyeceksiniz. Dahası genler zaten başlıbaşına bir muamma, genlerin insan davranışları üzerindeki etkisini matematik modelini çıkarabilecek ölçüde çözebilecek misiniz? Bana insan davranışını etkilemediğini iddia edebileceğiniz birşey söyleyebilir misiniz? Listemizi sonsuz genişletebiliriz. Devam edelim mi?

Üstelik her bi etki edici obje için yaptığımız tüm bu devasa hesapları bir anda yapmamız gerekiyor ki o insanın o an yapacağı davranışı belirlemiş olalım. Bir an sonra yaptığımız tüm bu hesaplar geçersiz olacaktır. Çünkü sadece değişmenin değişmediği bir dünyada yaşıyoruz hep söylenen şekliyle. Bir anda ayın üzerinde bir bulut geçebilir. Bir anda modellenme adayı adamımız bir ses duyabilir, vücudunda bir sızı hissedebilir veya eğer astroloji bilimiyle uğraşan kimi insanların ya da falcıların iddia ettiği gibi yıldızların insanlar üzerinde etkisi varsa şayet milyarlarca ışık yılı ötede bizim farkedemeyeceğimiz bir patlama olabilir ve modellenme adayı adamımızın davranışları bir de bakmışşınız bir anda değişmiş. Hala insanın makina olduğunu iddia ediyorsanız onun davranışlarını önceden bilmenin ancak adamın sağlık durumunu, yıldızlar ötesi bilgileri, adamın duyacağı her sesi, etkiyebilecek herşeyi, kısaca evrendeki en moleküler seviyedeki an devasa yıldızlara kadar canlı cansız her varlığın nasıl davranacağını ve bu davranışların adamımızı nasıl etkileyeceğini bilmeyle mümkün olduğunu da itiraf ediyorsunuzdur. O halde böylesi bir bilgiyi kuşatmadığınıza göre neden tanrı rolü oynamakta ısrar ediyorsunuz?

Her makinanın bir programcısı vardır. Yeryüzünde birisi tarafından dizayn edilmemiş ya da programlanmamış bir makina gösteremezsiniz. Sonuçta "İnsan kendi özgür iradesi olan ve bu yönüyle fazlası olan bir varlıktır, makinadan farklıdır." diyorsanız sizinle anlaşamadığımız bir konu yok. Ama yok eğer "İnsan da sadece bir tür makinadır." diyorsanız o zaman kabul etmelisiniz ki insan denen makinanın da bir programcısı ya da bir "designer"ı vardır ve bu da bizi biz insanlara ruh üfleyen bir tanrı inancına götürür. Ve yine bu bizdeki yaratıcı tarafından verilmiş ruh ya da irade fazlalığı bizi bizim ürettiğimiz makinalara kopyalamamızı engeller. Çünkü insan olarak yoktan varetme ya da yaratma, ruh verme gücüne sahip değilizdir. Haliyle yine aynı kapıya çıkarız.

Tüm bunlardan sonra hala insanın bir tür "bilmediğimiz değişkenler"e dayalı bilgisayarsı otomatik davranışlar gösteren ve bu değişkenleri çözdüğümüzde tamamen deşifre olmuş olacak ve bilgisayarlara kopyalanabilecek bir yapı olduğunu iddia eden taraftaysanız bu noktada size mantıksal olarak söyleyebileceğim daha fazla birşey yok. Çünkü burda böyle bir şey olamayacagını iddia ediyorum ve yok olanı gösteremem. Eğer kendinizi bir makinaya kopyalayabileceğinizi iddia ediyorsanız bunu yapmak ve tezinizi ispatlamak size düşüyor. Ne diyeyim, çalışmalarınızda kolay gelsin...

kkkbaba@yahoo.com